|
Esrarlı
bir kuvvet taşıdığına, tabiatüstü gücü
bulunduğuna, birtakım sırlar sakladığına
inanılan şey.
Tılsım karşılığında dilimizde sihir, büyü, efsun kelimeleri
kullanılmaktadır.Anadolu kadınlarının
başlarına taktıkları metal süs eşyasına da
tılsım denir. Baş süslemelerinde kullanılan
tılsımın, kişiyi, nazar, iftira ve kötü
ruhlardan koruduğuna inanılır (İbn Haldun,
Mukaddime, çev. Z.K. Ugan Ankara, 1957, 111,
2 vd.).
Tılsım gümüş, altın vb. değerli metallerden
yapıldığı gibi, bunların taklidlerinden,
mücevherlerden, deniz kabuklarından da
olabilir. Tılsımın Manî inancıyla da
ilişkisi bulunmaktadır.
Anadolu
folklorunda tılsım genellikle büyünün
etkisini sağlayan araçları ifade eder.
Define vb. gizli şeyleri bulmak, kapalı
yerleri açmak için ehlinin bildiği sözlere
veya vasıtalara da tılsım denir (Meydan
Larousse, XIX, 11508).

Bulaşıcı
hastalıkların tesirini önlemek ve insanlarla
hayvanların kötülüklerinden korkmamak için
de tılsım yapılır (M.Z. Pakalın, Osmanlı
Tarih Deyimleri Sözlüğü, 111, 494).
Tılsım, insanları koruduğuna veya uğur
getirdiğine inanılan tabiat veya insan eseri
olan nesnelerin tamamını içine alır.
Tılsımları insanlar bizzat kendileri
üzerlerinde taşıyabilecekleri gibi, tesirli
olması istenen arazi, dam çatısı, vb.
yerlerde de saklayabilirler.
İnsan yapısı tılsımlar, daha çok hayvan veya
eşyaların küçük modelleriyle, üzerinde dinî
yazılar bulunan madalyonlar ve yazılı
kâğıtlardan oluşur. Bazı metal ve muskaların
tılsım için kullanıldığı da oldukça yaygın
uygulamadır.
|